Przeanalizuj sposób ukazania Polaka-patrioty w podanym fragmencie Przedwiośnia S. Żeromskiego i w wierszu "Bagnet na broń" W . Broniewskiego. Odwołaj się do odpowiadającej utworom tradycji literackiej.
Utwór Stefana Żeromskiego „Przedwiośnie” i wiersz Władysława Broniewskiego „Bagnet na broń” ukazują nieco inne obrazy Polaka-patrioty.
Stefan Żeromski jest pisarzem okresu Młodej Polski, lecz problem poruszany w „Przedwiośniu” dotyczy odbudowy państwa polskiego po odzyskaniu niepodległości w 1919 r. W utworze autor zawarł swoje trzy koncepcje poprawy sytuacji w wolnej Polsce i stworzenia dobrze funkcjonującego kraju. Wady i zalety każdego pomysłu czytelnik widzi oczami Cezarego Baryki – głównego bohatera powieści.
Cezary jest młodzieńcem, który wychował się w Baku. Po rewolucji w Rosji, uciekł do Polski z ojcem, który umarł w czasie podróży. W kraju młody Baryka zaczął studia, lecz wybuch wojny zmusił go do wstąpienia do wojska. Cezary na początku nie czuł swojej polskości i przynależności do ojczyzny; poszedł na wojnę tylko dlatego, że szli wszyscy inni. Jednak postawa młodzieńca charakteryzuje się bohaterstwem, odwagą i poświęceniem.
Cezary, wraz ze swoimi towarzyszami broni, bardzo angażował się w walkę: ustawiał zasadzki na wroga, maszerował „dniami i nocami, wciąż na wschód za wrogiem uciekającym”. Podejmował również ryzykowne i niebezpieczne zadania, jak uderzenie „w sam środek nieprzyjaciół”, psując tym samym front bolszewicki. Wymienienie przez autora wszystkich działań dodaje dynamiczności postaci głównego bohatera i świadczy o jego odwadze i poświęceniu.
Podczas marszów przez tereny Polski, młody Baryka doszukiwał się szklanych domów z opowiadań swojego ojca, lecz były one tylko symbolem postępu technicznego – jednej z koncepcji autora. „Ojcowskich szklanych domów nigdzie a nigdzie nie było”. Młodzieniec przestał również myśleć o rewolucji rosyjskiej, którą wcześniej podziwiał. Cezary zauważył, że nie była ona dobrym rozwiązaniem ani sposobem na poprawę sytuacji marności. „Nie widać je było w ruinie, zniszczeniu, w tratowaniu, w śladach rabunku, rzezi i gwałtów”.
Baryka w końcu poddał się mechanizmowi wojny i po prostu walczył i wykonywał rozkazy. „Maszerował według rozkazu, nocował, jadł, spał, zrywał się na nogi, stał na warcie albo chytrze podkradał się pod placówki”.
Cezary był bardzo wysportowany, co było bardzo przydatne podczas walk. Narrator użył tu słowa zaczerpniętego z języka angielskiego „sportsmen”. Baryka został porównany do samego Zawiszy – historycznego bohatera średniowiecznej Polski. Młodzieniec po śmierci rodziców był bardzo samotny, a jedynym jego znajomym był Gajowiec. W czasie wojny jedynym jego światem byli koledzy z oddziału. Młodzieniec wyzbył się sentymentalizmu i stał się „żołnierzem w każdym calu”. Cezary wykazał się również wielkim bohaterstwem i oddaniem wobec przyjaciół. Udowodnił to ratując życie swojemu kompanowi – Hipolitowi Wielosławskiemu. Obydwaj żołnierze „spali pod jedną derą i dzielili się po bratersku chlebem, solą, słoniną i pluskwami”;
Cezary Baryka został przedstawiony jako Polak-patriota. Choć wykazywał się bohaterstwem, szlachetnością, sprytem i odwagą, nie do końca uczestniczył w tej wojnie z pobudek patriotycznych. Poszukiwał on raczej siebie i swojej polskości oraz koncepcji odbudowy wolnego państwa. Język utworu zawiera archaizmy takie jak: „iście”, „drapichrustami”, kolokwializmy: „żarł”, „ciągnął z flachy”, język potoczny. Występują również pewne odnarratorskie komentarze, które świadczą o emocjonalnym stosunku narratora do opowiadanych przez niego treści: „ach”, „Naprzód! – i kwita”.
Władysław Broniewski jest poetą współczesnym, tworzącym przed i po II wojnie światowej.
Wiersz „Bagnet na broń” został napisany w formie liryki zwrotu do adresata, o czym świadczą sformułowania: „w którym mieszkasz”, „stań u drzwi”. Utwór zaczyna się anaforą, którą przytacza różne sytuacje, które mogą się zdarzyć. Dotyczą one ataku ze strony wroga, który może nadejść i niespodziewanie zapukać do naszych drzwi. Podmiot liryczny rozkazuje Polakowi, adresatowi wiersza, aby w takiej chwili nie wahał się i stanął do walki. Wykrzyknienia: „Bagnet na broń! Trzeba krwi” mają na celu nawoływać do walki. Choć w Polsce nie zawsze wszystko było idealnie i system mógł skrzywdzić, to w obliczu zagrożenia żaden Polak nie odmówił walki o ojczyznę. Podmiot liryczny sam jest Polakiem-patriotą, o czym świadczą słowa „wysączymy ją”. Pytanie retoryczne postawione przez osobę mówiącą w wierszu jest tak jakby odparciem ataku, argumentem przemawiającym za walką w obronie Polski mimo wszystko. Kolejne wykrzyknienie ukazuje stosunek Polaków do ojczyzny, która jest świętością: „za tę dłoń podniesioną na Polskę – kula w łeb!”.
Podmiot liryczny określa również cel poezji, która powinna nawoływać do walki: „Dzisiaj wiersz – to strzelecki rów, okrzyk i rozkaz: Bagnet na broń”. Powtórzenie tego sformułowania, które jest zarazem tytułem utworu, dodaje ekspresji jego znaczeniu. Osoba mówiąca w wierszu ponadto nawołuje, aby nie bać się zginąć za ojczyzną. Należy walczyć do końca i nie poddawać się.
W wierszu „Bagnet na broń” Polak-patriota przedstawiony jest jako niestrudzony obrońca ojczyzny, który nie żałuje swojej krwi w walce z przeciwnikiem. Liczne wykrzyknienia świadczą o emocjonalnym stosunku podmiotu lirycznego do problemu wojny i obrony kraju. W utworze występuje podział na strofy. Są również rymy krzyżowe, niedokładne. Treść wiersza ma na celu dodanie otuchy walczącym, przez ukazanie niezwykłego ducha walki i ofiarności Polaków.
Utwory „Przedwiośnie” i „Bagnet na broń” ukazują Polaków jako szlachetnych bohaterskich żołnierzy walczących o wolność ojczyzny. Jednak Cezary Baryka dopiero poszukuje swojej polskości i patriotyzmu. Natomiast w wierszu ukazane zostało bezwzględne poświęcenie Polaków, którzy wyżej niż swoje życie cenią wolną Polskę.
