W 1815 roku, w Wiedniu, miał miejsce kongres, którego głównym celem było uporządkowanie politycznej sytuacji w Europie po zakończonej epoce Napoleona i dominacji Francji. Na kongresie przyjęto 3 główne zasady: restauracji, legitymizmu władzy oraz równowagi sił, którym miały być podporządkowane wszystkie decyzje. Ustalono nowy ład na kontynencie, który miał zagwarantować spokój i bezpieczeństwo oraz nie dopuścić do zbytniego wzmocnienia się żadnego mocarstwa. Na mocy decyzji europejskich władców Francja powróciła do granic sprzed rewolucji, został rozwiązany Związek Reński na miejsce którego powołano luźny Związek Niemiecki. Potwierdzono neutralność Szwajcarii, przywrócono Państwo Kościelne, utworzono Królestwo Niderlandów. Ponadto zatwierdzono rozbicie Włoch czy zajęcie Finlandii przez Rosję. Kwestia polska nie była łatwą sprawą, po długich negocjacjach Gdańsk, Toruń oraz dwa departamenty Księstwa Warszawskiego stały się Wielkim Księstwem Poznańskim, które włączono do Prus, obwód tarnogrodzki został dołączony do Austrii, Kraków stało się wolnym miastem pod protektoratem trzech zaborców. Z reszty ziem utworzono Królestwo Polskie, połączone unią personalną z Rosją. Lata 1815 – 1830 były czasem walki niektórych narodów z postanowieniami kongresu, z absolutystycznymi władcami i ich rządami. W Europie zaczęły ujawniać się dążenia niepodległościowe niektórych ludów, pozbawionych swojej państwowości.
W państwach niemieckich i włoskich bardzo szybko zaczęły objawiać się tendencje zjednoczeniowe. Narody te zaczęły dostrzegać korzyści między innymi na płaszczyźnie gospodarczej jakie mogłoby przynieść połączenie oddzielnych państewek. We Włoszech powstawały tajne organizacje mające na celu risorgimento, czyli odrodzenie. Karbonariusze – organizacja, która doprowadziła do powstań w Neapolu (1820r.) i Piemoncie (1821r.) chciała zjednoczyć kraj i wprowadzić demokratyczny ustrój. W swoich działaniach dopuszczała nawet ataki terroru. Jednak działania zjednoczeniowe zostały unicestwione przez wojska austriackie. Habsburgowie posiadali znaczną władzę w państwach włoskich, m.in. w Toskanii czy Wenecji i obawiali się jej utraty.
W 1821 r. wybuchło powstanie narodowościowe w Grecji, skierowane przeciwko Turcji. Rosja zainteresowana osłabieniem tego państwa zaangażowała się w wojnę. Anglia nie chciała dopuścić do wzmocnienia się państwa Aleksandra I w obawie o swoje wpływy na południowym wschodzie Europy oraz Azji, więc również przystąpiła do niej. Po wielu walkach (np. w 1827 roku pod Navarino), w których udział brał między innymi angielski pisarz George Byron, zakończono działania wojenne pokojem w Adrianopolu (1829r.) na mocy którego Mołdawia, Serbia i Wołoszczyzna otrzymały autonomię. Układ w Londynie w 1830 roku potwierdzał niepodległość Grecji, która stała się monarchią.
Rosja od wielu wieków była państwem absolutystycznym. Po raz pierwszy sprzeciw wobec reżimu wyrazili oficerowie wojska, którzy odmówili złożenia przysięgi carowi Mikołajowi I, który dopiero co objął tron. Dekabryści domagali się praw do tronu dla księcia Konstantego. Powstanie zostało krwawo stłumione przez cara, doprowadziło do nasilenia represji i rozbudowy aparatu policyjnego.
We Francji, zgodnie z zasadą restauracji, władzę przejął Ludwik XVIII Burbon. Za jego panowania prężnie działało ugrupowanie radykalnych ultrasów. Był to czas „rozprawiania się” z minioną epoką, skazano i zamordowano tysiące osób związanych z rewolucją czy Napoleonem. W 1824 roku władzę objął Karol X, który prowadził jeszcze bardziej niepopularną politykę niż jego poprzednik. Wprowadzenie cenzury i rozwiązanie Izby Deputowanych, która domagała się odpowiedzialności ministrów przed parlamentem doprowadziło do napięć społecznych. Zniesienie wolności prasy i oraz ograniczenie praw wyborczych dla burżuazji przepełniło czarę goryczy. Efektem były „trzy dni chwały” – rewolucja w lipcu 1830 roku, która wyniosła na tron Ludwika Filipa Orleańskiego. Nowy król zmienił Kartę Konstytucyjną na bardziej liberalną, wprowadził odpowiedzialność ministrów przed parlamentem oraz obniżył cenzus wyborczy.
Niecałe dwa miesiące od rewolucji lipcowej wybuchło powstanie w Belgii. Lud domagał się suwerenności i odłączenia kraju od Holandii. Zakończyło się ono sukcesem – w październiku 1830 ogłoszono niepodległość, która została potwierdzona na kongresie w Londynie w 1831 roku. Konstytucja Belgii była jedną z najbardziej liberalnych w ówczesnej Europie.
Powodzenia powstań w Grecji i Belgii dały Polakom nadzieję na odzyskanie niepodległości. Car Mikołaj I łamał nadaną przez swojego ojca liberalną konstytucję, zlikwidował legalną opozycję oraz nasilił represje. W zaistniałych okolicznościach Polacy doprowadzili do wybuchu w nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku powstania, które doprowadziło do wojny polsko – rosyjskiej. Mimo początkowych wygranych, Polacy przegrali tę wojnę, czego efektem było wprowadzenie stanu wojennego, budowa Cytadeli warszawskiej, zsyłki na Sybir, silne represje oraz wprowadzenie Statutu Organicznego w miejsce konstytucji. 10 tysięcy obywateli udało się na emigrację.
Na działania narodowe ogromny wpływ miała ideologia romantyzmu, głosząca zainteresowanie historią własnego narodu, powrót do korzeni, wspierająca walkę o własny kraj. Zmiany w latach 1815 – 1830 były na niektórych płaszczyznach korzystne, w wielu krajach wprowadzono konstytucje, które ograniczały władców i dawały ludziom swobodę działania. Sukcesy jednych państw dawały mobilizację do walki innym. Działania w ciągu tych piętnastu lat dowiodły, że ład powiedeński jest nietrwały, a decyzje kongresu uspokoiły sytuację w Europie na krótko. Dowiodły, że mocarstwa nie mogą decydować o losie innych narodów i kontrolować to, co się dzieje na arenie międzynarodowej. Wkrótce władcy będą mogli się o tym przekonać, kolejna fala buntów nadejdzie za niecałe 20 lat, podczas tak zwanej Wiosny Ludów w 1848 roku.
